Dichterliebe

Vorige week hebben we tijdens de cursus Robert Schumann Clara Wieck: een liefde in muziek de liederencyclus Dichterliebe onder de loep genomen. See hier voor de powerpoint.Wat is een liederencyclus en in het bijzonder wat betekende dit muziekgenre voor Schumann als componist. De uitvoeringspraktijk van liederencycli in de 19^e eeuw kwam ook ter sprake. Opmerkelijk voor ons is het feit dat men liederencycli als geheel niet uitvoerde in concerten in de eerste helft van de 19^e eeuw. Die schöne Müllerin en Winterreise van Schubert zijn voor het eerst in respectievelijk 1861 en 1862 uitgevoerd - meer dan dertig jaar na het overlijden van de componist. Schumann stierf in 1856 en in hetzelfde jaar werd Dichterliebe voor het eerst uitgevoerd als experiment door de beroemde bariton Julius Stockhausen met niemand minder dan Johannes Brahms aan de piano.
Tijdens de les hebben we gedeeltes van de volgende cd’s beluisterd:Dein Angesicht op 127/2 één van de liederen die is weggelaten in de gedrukte uitgave van Dichterliebe. Peter Schreier (tenor) en Christoph Eschenbach (piano)
Voor de andere liederen van Dichterliebe heb ik gebruik gemaakt van de opname uit 1979 van Dietrich Fischer-Dieskau (bariton) en Christoph Eschenbach (piano)

De duetten van Fanny Hensel van Im wunderschönen Monat Mai, Aus meinen Thränen spreissen en Wenn ich in diese Augen seh staan op een cd met de titel ‘First encounter’
van Angelika Kirschlager en Barbara Bonney met Malcolm Martineau (piano)

Er is ook een interessante dvd van Reinbert de Leeuw als componist. Zijn inspiratiebron is duidelijk Dichterliebe. De titel is “Im wunderschönen Monat Mai”. Volgens Erik Voermans in Het Parool 'Met "Im wunderschönen Monat Mai vervaardigde Reinbert de Leeuw een persoonlijke cyclus van laatromantische liederen (Schubert en Schumann), in eigenzinnige en vaak wonderschone bewerkingen, geordend in driemaal zeven liederen, analoog aan de structuur van Schönbergs Pierrot lunaire. De Leeuw herschikte bekende liederen tot een kwetsbaar, poëtisch en mooi zwaarmoedig ritueel van de tragische liefde. Regisseur Cherry Duyns bracht het sober maar doeltreffend in beeld…'

Robert Schumann en Clara Wieck een liefde in muziek

Vorig jaar was het precies 200 jaar geleden dat de grote componist uit de Romantiek Robert Schumann is overleden. De Stadsbibliotheek Haarlem had toen een cursus willen organiseren rondom de muziek van Robert Schumann.

Veel documentatie over Robert Schumann is beschikbaar van zijn eigen hand. Er zijn heel veel brieven van Schumann gepubliceerd en hij heeft veel over muziek geschreven onder andere in het toonaangevende tijdschrift Neue Zeitschrift voor Musik dat hij in 1834 oprichtte. Daarnaast is er veel bekend over de turbulente relatie met Clara Wieck de jonge concertpianiste met wie hij na jaren conflict met haar vader eindelijk is getrouwd.

U begrijpt dat we niet verlegen zitten om interessante en soms sappige verhalen rondom Robert Schumann

En dan de muziek, daar draait het uiteindelijk om. In zijn jonge jaren heeft hij bijna uitsluitend piano muziek geschreven – enigmatisch en vooral geïnspireerd waarin hij vaak nieuwe paden betrad als componist. De Fantasie in C groot op. 17 is een van de meest aangrijpende stukken uit deze periode. In 1838 schreef Schumann aan Clara: “Ik ben net klaar met een in detail uitgewerkte fantasie in drie delen die ik al ruwweg schetste in juni 1836. Het eerste deel,is naar ik geloof het meest gepassioneerde dat ik ooit schreef – een diepgevoelde weeklacht voor jou.”

In 1840 componeerde Schumann ineens niet minder dan 140 liederen. Sommige van deze liederen zijn de bekendste geworden in het liedrepertoire en de liedcyclus Dichterliebe staat terecht bovenaan.

Als u meer wilt weten kunt u uiteraard opnames en veel boeken over Schumann – inclusief zijn brieven en geschriften via uw plaatselijke bibliotheek vinden.
Voor een korte lijst van aanbevolen literatuur klik hier.De bladmuziek kunt uw gratis downloaden van IMSLP.

U kunt cd's en dvd's via Muziekweb lenen. Via DigiLeen kunt u gratis digitale opnamen van Lotte Lehmann en Werner Güra lenen.
U kunt ook uiteraard deelnemen aan de cursus Robert Schumann en Clara Wieck een liefde in muziek in de Stadsbibliotheek Haarlem. De cursus begint 27 september 2007. Voor meer informatie i.borthwick@haarlem.nl